Mostrando entradas con la etiqueta Elitis. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Elitis. Mostrar todas las entradas

viernes, 15 de febrero de 2019

Inmortal Afrodita (Elitis glosando a Safo)



Versión cantada Eleuteria Arvanitaki


ΑΘΑΝΑΤΗ ΑΦΡΟΔΙΤΗ 
Αθάνατη Αφροδίτη του Διός κόρη,
όλο παγίδες στήνεις της αγάπης.
Δέσποινα παρακαλώ,
μη να χαρείς,
μη ρίχνεις άλλο βάρος
από καημούς και πίκρες στην ψυχή μου.
Δέσποινα παρακαλώ,
μη να χαρείς.
Τι να 'ναι πάλι τι
εκείνο που ποθεί η τρελή καρδιά μου.
Ποια να 'ναι πάλι αυτή
που την Πειθώ ικετεύεις να σου φέρει πίσω.
Ποια να πονέσεις σ' έκανε Σαπφώ
Ποια να 'ναι πάλι αυτή
που την Πειθώ ικετεύεις να σου
φέρει πίσω.
Έλα λοιπόν ακόμα μια φορά
να με λυτρώσεις απ' τα βάσανά μου.

Οδυσσέας Ελύτης 
 

INMORTAL AFRODITA


Inmortal Afrodita, hija de Zeus,

siempre tiendes trampas de amor

Señora te lo ruego,

no te ensañes,

no eches otra carga

de zozobras y amarguras a mi alma

Señora te lo ruego,

no te ensañes,

qué es otra vez qué

aquello que desea mi loco corazón.

¿Quién es esa que de nuevo

suplicas a Persuasión que te devuelva?

¿Quién es la que te ha hecho sufrir Safo?

quién es otra vez ésa

que suplicas a Persuasión que te devuelva

Ven, pues, una vez más

para librarme de mis tormentos
Si no lo conoces, puedes leer el poema original de Safo que inspiró a Elitis  aquí y su traducción al castellano aquí.

miércoles, 27 de julio de 2016

Mes de Julio






Γυμνός, Iούλιο μήνα, το καταμεσήμερο. Σ' ένα στενό κρεβάτι, ανάμεσα σε δυο σεντόνια χοντρά, ντρίλινα, με το μάγουλο πάνω στο μπράτσο μου που το γλείφω και γεύομαι την αρμύρα του.
Kοιτάζω τον ασβέστη αντικρύ στον τοίχο της μικρής μου κάμαρας. Λίγο πιο ψηλά το ταβάνι με τα δοκάρια. Πιο χαμηλά την κασέλα όπου έχω αποθέσει όλα μου τα υπάρχοντα: δυο παντελόνια, τέσσερα πουκάμισα, κάτι ασπρόρουχα. Δίπλα, η καρέκλα με την πελώρια ψάθα. Xάμου, στ' άσπρα και μαύρα πλακάκια, τα δυο μου σάνταλα. Έχω στο πλάι μου κι ένα βιβλίο.

Γεννήθηκα για να 'χω τόσα. Δεν μου λέει τίποτε να παραδοξολογώ. Aπό το ελάχιστο φτάνεις πιο σύντομα οπουδήποτε. Mόνο που 'ναι πιο δύσκολο. Kι από το κορίτσι που αγαπάς επίσης φτάνεις, αλλά θέλει να ξέρεις να τ' αγγίξεις οπόταν η φύση σού υπακούει. Kι από τη φύση - αλλά θέλει να ξέρεις να της αφαιρέσεις την αγκίδα της.

            Oδυσσέας Ελύτης   (από το O μικρός ναυτίλος, Ίκαρος 1985)


©  Herbert List /Magnum Photos


    Desnudo, mes de Julio, a mediodía. En un catre estrecho, entre dos sábanas bastas, de dril, con la mejilla sobre el brazo cuyo gusto a sal saboreo al lamerlo.

    Miro la cal en la pared de enfrente en mi pequeño cuarto. Un poco más arriba, el techo con las vigas. Más abajo, el baúl donde he guardado todas mis pertenencias: dos pantalones, cuatro camisas, alguna muda. Al lado, la silla con el enorme sombrero de paja. En el suelo, sobre las losas blancas y negras, mis dos sandalias. Tengo también a mi lado un libro.

    Nací para tener esto. No no es para mí nada absurdo. Desde lo mínimo llegas antes donde quieras. Sólo que es más difícil. Y desde  la chica que amas también llegas, pero requiere que la abordes cuando tu naturaleza es dócil. Y desde tu carácter - pero requiere que sepas despojarlo de sus espinas.

                       Odiseo Elitis ( de El pequeño navegante, ed Ícaros 1985)


martes, 4 de febrero de 2014

Buenas noticias para los seguidores de la décima musa


Safo entre sus discípulas

Recientemente apareció en la prensa  una noticia de esas que nos alegran el día a los amantes de los clásicos. Se trataba del descubrimiento de dos "nuevos" poemas de una poetisa tan apreciada en la Antigüedad que se la consideró la décima musa y sus textos se estudiaron en las escuelas durante varios siglos, pero  de la que desgraciadamente no han llegado hasta nosotros más que unos pocos  poemas fragmentarios.

 Mira tú por donde, a algunos que vinieron después les pareció que su poesía no era un regalo de los dioses precisamente, hasta el punto de que en el siglo XI  en Constantinopla  quemaron sus libros porque decían que corrompían a los creyentes. Y todo por afirmar que lo más hermoso es lo que uno ama...

 Estoy hablando de Safo, la mujer que consiguió ser para los antiguos, la poetisa por antonomasia, como Homero era el poeta.

Los poemas ahora descubiertos son el contenido de un  papiro que un coleccionista privado  puso en manos del experto papirólogo Dirk Obbink, que ya ha dedicado muchos estudios a otros restos de la obra de Safo y ha confirmado su autenticidad. Incluso ha establecido que forman parte del primero de los nueve libros de la poetisa. 

Parece ser que uno de los poemas está  prácticamente completo, lo que hace aún más fascinante la noticia.  Los versos expresan un voto  por la vuelta de su hermano Caraxo, que se ganaba la vida en el arriesgado oficio del comercio marítimo. El mismo que,  según Herodoto, se arruinó por culpa de una hetera de la que se enamoró en Egipto.


No he conseguido ver  aún la versión original del poema recuperado, pues por alguna razón ha desaparecido de la web donde se publicó. Hay una primera trascripción del papiro en la página de este profesor italiano . Os la dejo aquí para que, si tenéis suficientes conocimientos, contribuyáis a esta animada discusión científica  o paséis un buen rato practicando la traducción:

….
ἀλλ’ ἄϊ θρύλησθα Χάραξον ἔλθην
νᾶϊ σὺμ πλέαι· τὰ μέν̣, οἴο̣μα̣ι, Ζεῦς
οἶδε σύμπαντές τε θέοι· σὲ δ᾽οὐ χρῆ
ταῦτα νόεισθαι,
ἀλλὰ καὶ πέμπην ἔμε καὶ κέλ⟦η⟧εσθαι
πόλλα λίσσεσθαι̣ βασί̣λ̣η̣αν Ἤρ̣αν
ἐξίκεσθαι τυίδε σάαν ἄγοντα
νᾶα Χάραξον,
κἄμμ’ ἐπεύρην ἀρτέ̣ μ̣ εας· τὰ δ’ ἄλλα
πάντα δαιμόνεσσι̣ν ἐπι̣τ̣ρόπωμεν·
εὐδίαι̣ γὰ̣ρ̣ ἐκ μεγάλαν ἀήτα̣ν̣
αἶψα πέλ̣̣ο̣νται·
τῶν κε βόλληται βασίλευς Ὀλύμπω
δαίμον’ ἐκ πόνων ἐπάρ{η}ωγον ἤδη
περτρόπην, κῆνοι μ̣άκαρες πέλονται
καὶ πολύολβοι.
κἄμμες, αἴ κε τὰν κεφάλαν ἀέρρῃ
Λάριχος καὶ δήποτ᾽ἄνηρ γένηται,
καὶ μάλ’ἐκ πόλλ⟦η⟧`αν ́ βαρ̣υθύμ̣ιάν̣ κεν
αἶψα λύθειμεν.

Yo, de momento, los poetas me perdonen,  me he atrevido con la versión de la traducción  inglesa publicada en The Guardian, para  que la disfruten los hispanohablantes:

Pero siempre parloteáis que Caraxo está llegando,
con su barco cargado de mercancías. Tanto como eso, os digo, sólo Zeus
lo sabe y todos los dioses. Pero vosotros no deberíais
expresar esos pensamientos.
Sólo mandadme recado y ordenadme 
que ofrezca muchas plegarias a la soberana Hera
pidiendo que Caraxo llegue aquí, con 
su nave intacta,
y nos encuentre a salvo. En cuanto al resto,
dejémoselo todo a las potencias superiores.
Pues la calma rápidamente sigue a 
grandes tormentas.
Aquellos cuya fortuna el rey del Olimpo desea
que ahora vengan de vuelta  de las dificultades
a..... benditos son y
afortunados sin comparación.
En cuanto a nosotros, Larico .... su cabeza
y en cierto momento se convertiría en un hombre.
Luego, de muchos motivos de completa desesperación
nos veríamos enseguida liberados.



viernes, 16 de septiembre de 2011

Final del verano



Aprovechando que nos acercamos al final del verano y que estamos en el centenario del nacimiento del poeta griego Odiseas Elitis, he decidido dar comienzo al nuevo curso en el blog con una canción de Elefteria Arvanitaki basada en un poema del mencionado premio Nobel.


Όλα τα πήρε το καλοκαίρι

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τ' άγρια μαλλιά σου στην τρικυμία
το ραντεβού μας η ώρα μία.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
τα μαύρα μάτια σου το μαντήλι
την εκκλησούλα με το καντήλι.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
με τα μισόλογα τα σβησμένα
τα καραβόπανα τα σχισμένα.
Μες στις αφρόσκονες και τα φύκια
όλα τα πήρε τα πήγε πέρα
τους όρκους που έτρεμαν στον αγέρα.
Όλα τα πήρε το καλοκαίρι
κι εμάς τους δύο χέρι με χέρι.

Todo se lo llevó el verano,
todo se lo llevó el verano:
tu cabellera salvajemente revuelta en la tempestad,
nuestra cita a la una.
Todo se lo llevó el verano:
tus ojos negros , el pañuelo,
la iglesita con el candilillo,
Todo se lo llevó el verano
y a nosotros dos agarrados de la mano.
Todo se lo llevó el verano
con las medias palabras borradas,
las velas del barco rasgadas,
en medio de la espuma de las olas y las algas.
Se lo llevó todo, se lo llevó lejos:
los juramentos que temblaban en el aire.
Todo se lo llevó el verano,
hasta a nosotros dos agarrados de la mano.


Perdonen que no les de más explicaciones que la traducción. Es que los profesores de la enseñanza pública, además de tener unas envidiables vacaciones, también trabajamos, incluso a las horas que algunos ofendidísimos y honrados trabajadores del país compatibilizan su dura jornada laboral con una intensa y, por lo visto, rentabilísima actividad, poniéndonos a caldo en los foros de opinión de internet.


Espero que a los lectores de este blog el verano no les haya arrebatado nada demasiado valioso y que conserven la ilusión de encontrar y disfrutar la belleza en este mundo cruel. Por ejemplo, la belleza del azul que domina el paisaje griego, al que Elitis dedicó estos hermosos versos:

θέ μου τί μπλέ ξοδεύεις
γιά να μή σε βλέπουμε

¡Dios mío, qué azul desperdiciaste
para que no te veamos!